Nabootsing van Lego door Mega Brands

 in Ondernemingsrecht

De Hoge Raad heeft bepaald dat er sprake is van “slaafse” nabootsing van Lego omdat MegaBrands niet aan de verplichting heeft voldaan om verwarring zoveel mogelijk te voorkomen.

Het ‘slaafs’ nabootsten van een (stoffelijk) product dat niet (langer) wordt beschermd door een absoluut recht van intellectuele eigendom staat in beginsel vrij, maar wordt onrechtmatig wanneer nodeloos verwarringsgevaar wordt veroorzaakt. Volgens de rechtspraak van de Hoge Raad is de nabootsing alleen dan ongeoorloofd, indien de ‘nabootser’ zonder afbreuk te doen aan de deugdelijkheid en bruikbaarheid op bepaalde punten evengoed een andere weg had kunnen inslaan en door dit na te laten verwarring sticht.

Aan deze rechtspraak, die geldt sinds het arrest Hyster Karry Krane van 1953, ligt het in de rechtsliteratuur zo genoemde ethisch-sociale vrijheidsbeginsel ten grondslag. De Hoge Raad overwoog in dit (standaard)arrest dat het aan een ieder moet vrijstaan om aan zijn industriële producten een zo groot mogelijke deugdelijkheid en bruikbaarheid te geven, zodat het niet verboden is om te dien einde, ten eigen voordele en mogelijk tot nadeel van een concurrent, van in diens producten geopenbaarde resultaten van inspanning, inzicht of kennis gebruik te maken, zelfs wanneer enkel tengevolge van dat gebruik maken tussen het eigen product en dat van de concurrent bij het publiek verwarring mocht ontstaan.

Om tegen (onnodig verwarringwekkende) nabootsing te worden beschermd, moet het product een zeker onderscheidend vermogen, een eigen plaats op de markt hebben (zonder dat het product nieuw of oorspronkelijk of door de eisende concurrent zelf ontworpen behoeft te zijn). Voor de beoordeling van het verwarringsgevaar is het uitgangspunt de totale indruk, die bepalend is voor elk product en de beschouwing daarvan door een weinig oplettend kopend publiek, dat de beide producten meestal niet naast elkaar ziet.

De deugdelijkheid en bruikbaarheid van een product dienen niet alleen te worden verstaan in technisch/functionele zin, maar ook in economisch opzicht, in die zin dat onder de afnemers bepaalde behoeften en wensen kunnen bestaan met betrekking tot een uniforme maatvoering en verdere vormgeving. Ook deze behoefte aan standaardisatie kan onder omstandigheden een rechtvaardiging zijn voor het slaafs (verwarringwekkend) nabootsen van een product.

Het gaat in deze zaak om de vraag of Mega Brands onrechtmatig handelt jegens Lego door – kort gezegd – het hier te lande (gaan) aanbieden en distribueren van de speelgoedbouwsystemen Mega Bloks Micro en Mega Bloks Mini, op de grond dat sprake is van ‘slaafse nabootsing’ van de overeenkomstige Lego-systemen. De rechtbank heeft die vraag bevestigend beantwoord, het hof ontkennend.

Volgens de Hoge Raad kan een bij afnemers van de producten bestaande behoefte aan standaardisatie een rechtvaardiging zijn voor het verwarringwekkend nabootsen van een product (HR 12 juni 1970, LJN AC2520, NJ 1970, 434). Dit brengt echter niet mee dat bij de aanwezigheid van een dergelijke behoefte op de nabootser niet langer de verplichting rust om bij dat nabootsen alles te doen wat redelijkerwijs mogelijk en nodig is om te voorkomen dat door de als gevolg van de aanpassing aan de standaard bestaande gelijkheid van beide producten gevaar voor verwarring ontstaat of vergroot wordt. Beslist is slechts dat gevaar voor verwarring niet in de weg staat aan rechtmatige nabootsing, indien de zojuist genoemde verplichting is nageleefd.

Het hof is volgens de Hoge Raad evenwel kennelijk en niet onbegrijpelijk van oordeel geweest dat de door de rechtbank vastgestelde, in hoger beroep niet bestreden, uiterlijke verschillen tussen de steentjes van Mega Brands en die van Lego – de kleur en de (plaats van de) naamsvermelding – voldoende zijn om, gegeven de bij de potentiële kopers bestaande behoefte bouwsteentjes te verkrijgen die naar maatvoering en uiterlijk passen op/bij de steentjes die men al bezit, het gevaar van nodeloze verwarring te voorkomen.

Behoefte aan standaardisatie (i.c. compabiliteit en uitwisselbaarheid) kan rechtvaardigingsgrond zijn voor verwarringwekkend nabootsen, maar ook dan is nabootser echter verplicht om verwarring zo veel mogelijk te voorkomen.

Recente berichten
  • 2 november 2018

    Wat is eigenlijk allemaal een datalek?

    Bob Cordemeyer
    Wat is eigenlijk allemaal een datalek? Dat triggerde mij recent weer in het antwoord van de minister voor rechtsbescherming Sander Dekker, op 31 oktober 2018, op vragen van de Tweede Kamer. Hij antwoordde onder meer dat “Facebook alleen persoonsgegevens mag verwerken voor advertentiedoeleinden als de gebruiker daar helder en volledig over is geïnformeerd en daar
    Lees verder
  • 31 oktober 2018

    Journalistieke vrijheid versus bijzondere persoonsgegevens seksueel gedrag art 9 AVG

    Bob Cordemeyer
    Het televisieprogramma Undercover had aan de hand van de ervaringen van een betrokkene met een sekswerkster, waarbij een slachtoffer was opgelicht, een heimelijke opname gemaakt van de sekswerkster en een telefoongesprek van die betrokkene opgenomen met de sekswerkster. De sekswerkster zou te zien zijn in het programma, waarbij zij deels onherkenbaar was gemaakt.
    Lees verder
  • 31 oktober 2018

    Het is zover: de Autoriteit Persoonsgegevens dwingt UWV met sanctie gegevens beter te beveiligen

    Bob Cordemeyer
    Uit een persbericht van 30 oktober 2018 van de Autoriteit Persoonsgegevens (hierna: de AP) blijkt dat de AP het UWV een last onder dwangsom van 150.000 euro per maand met een maximum van 900.000 euro heeft opgelegd omdat het beveiligingsniveau van het werkgeversportaal niet voldoet.
    Lees verder

Plaats een reactie

Top