Een 403-verklaring kent twee aspecten: één die verband houdt met de mogelijkheid voor groepsvennootschappen vrijstelling te verkrijgen voor de inrichting en publicatievereisten van de eigen jaarrekening, en één die verband houdt met de mogelijkheid dat schuldeisers de moedervennootschap aanspreken voor schulden van de dochtervennootschap. De wet stelt eisen waaraan de 403-verklaring moet voldoen, wil van de vrijstelling gebruik gemaakt kunnen worden.

Voor crediteuren is van belang de inhoud van de 403-verklaring en niet zozeer of de verklaring al dan niet voldoet aan de wettelijke vereisten voor de vrijstelling. Het is dus ook mogelijk dat de inhoud van een 403-verklaring geen toegang biedt tot de vrijstelling omdat niet wordt voldaan aan de wettelijke vereisten daarvoor maar dat de verklaring desondanks wel door schuldeisers kan worden ingeroepen jegens de moedervennootschap indien de dochtervennootschap haar schulden niet voldoet.

In een zaak die voorlag bij het Hof te Den Bosch (13 oktober 2009, JOR 2010, 147), sprak een crediteur van de dochtervennootschap, het moederconcern aan omdat deze een 403-verklaring verklaring had afgegeven. In deze verklaring stelde de moeder zich hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van de dochter voortvloeiende uit rechtshandelingen aangegaan met ingang van 13 november 2001. Voor deze datum gesloten overeenkomsten, vielen daarmee buiten de hoofdelijke aansprakelijkheidstelling. En daarmee ving ook de crediteur bot: de overeenkomst die niet werd nagekomen door de dochtervennootschap dateerde van 14 augustus 2001, zodat de moedervennootschap niet aansprakelijk gehouden kon worden voor de schulden van de dochter.

De schuldeiser probeerde in de zaak bij het Hof aan te tonen dat partijen bedoeld zouden hebben dat de schuld die voortvloeide uit de overeenkomst onder de werking van de 403-verklaring te laten vallen. De Hof laat echter geen ruimte voor partijbedoelingen: een 403-verklaring wordt grammaticaal uitgelegd. Enkel de bewoordingen van de verklaring zijn beslissend en niet wat partijen al dan niet beoogd of bedoeld hadden.

Wel laat het Hof de schuldeiser toe in het leveren van bewijs voor haar stelling dat partijen bedoeld zouden hebben de moedervennootschap hoofdelijk aansprakelijk te laten stellen voor schulden van de dochtervennootschap en dat partijen meenden dat dit bereikt kon worden met het afgeven door de moedervennootschap van de 403-verklaring. Deze hoofdelijke aansprakelijkheid zou in dat geval niet voortkomen uit de 403-verklaring, maar uit een afspraak tussen partijen waarmee zij beoogden dat de moedervennootschap zich hoofdelijk aansprakelijk zou stellen voor schulden van de dochter jegens deze schuldeiser. De moedervennootschap gaat voorlopig nog niet vrij uit…
wordt vervolgd.