Een veranderende arbeidsmarkt vraagt om veranderende medezeggenschap.

Sla de krant deze dagen open en u kunt niet om de koppen over (eenzijdige) wijzigingen van arbeidsvoorwaarden heen. Het lijkt met name een tendens te zijn binnen de IT-branche. Capgemini en CGI (het voormalige Logica) hadden al loonsverlagingen aangekondigd om de continuïteit van de bedrijfsvoering te kunnen bewaken, nu zijn daar ook andere IT-bedrijven bijgekomen. De rol van de ondernemingsraad is niet weg te denken bij dit soort voorgenomen besluiten.

Veranderende arbeidsmarkt
De “veelal oudere” werknemers zouden de ontwikkelingen binnen de IT niet meer kunnen bijbenen, in tegenstelling tot de nieuwe aanwas op de arbeidsmarkt. Hierdoor zou er een scheve verhouding ontstaan tussen het loon van deze werknemers en hun marktwaarde. Reden voor Capgemini en CGI om de lonen te verlagen. Door andere IT-bedrijven worden deze loonsverlagingen dankbaar als (neven)argument aangehaald om aan te geven dat zij wel competitief moeten kunnen blijven. De voorgenomen maatregelen van Capgemini zouden de instemming van de ondernemingsraad genieten en CGI gaat nog in overleg met haar ondernemingsraad. Er lijkt hiermee een deur te zijn opengezet binnen de IT-branche. Voorlopig zal er geen sprake zijn van een collectieve herziening van de arbeidsvoorwaarden voor de gehele branche, aangezien hiervoor nog onvoldoende draagvlak bestaat. Vermoedelijk zullen steeds meer ondernemingsraden de komende tijd worden gevraagd te adviseren over of in te stemmen met voorgenomen versoberingen op het gebied van arbeidsvoorwaarden.

Veranderende arbeidsverhoudingen
In lijn met het veranderende economische klimaat, zijn ook de arbeidsverhoudingen aan verandering onderhevig. De hedendaagse arbeidsverhoudingen kenmerken zich door een stijgende behoefte aan flexibiliteit, maatwerk en diversiteit in de arbeidsvoorwaarden en medezeggenschapsregelingen. Wanneer naar de samenstelling van bepaalde (IT-)bedrijven wordt gekeken, dan valt op dat deze tegenwoordig soms wel voor de helft uit flexwerkers, zzp’ers en werknemers met tijdelijke contracten bestaan. Deze veranderingen hebben hun weerslag op de medezeggenschap binnen een organisatie, maar de wetgeving is hier (nog) niet op aangepast. Thans vallen flexwerkers bijvoorbeeld pas onder het bereik van de WOR wanneer zij ten minste 24 maanden werkzaam zijn binnen de onderneming. Pas daarna verkrijgen zij het actief en passief kiesrecht. De beperkte medezeggenschapsrechtelijke rol van onder meer flexwerkers wordt op verzoek van de SER onder de loep genomen door de Commissie Bevordering Medezeggenschap. Onderzocht wordt of er bijvoorbeeld ten aanzien van deze groep werknemers behoefte bestaat aan alternatieve vormen van medezeggenschap of intensivering van de medezeggenschapsrechtelijke rol.

Meerwaarde medezeggenschap
Waarom staat de bevordering – en daarmee de kwaliteitsbewaking – van medezeggenschap zo hoog op de agenda bij de SER? Wie hebben daar baat bij? Een goed functionerend medezeggenschapsorgaan is voor zowel werknemers als werkgevers van belang. Het feit dat er nu wordt onderzocht of het medezeggenschapsrecht moet worden aangepast aan de veranderende arbeidsverhoudingen, draagt hieraan bij. Het is aannemelijk dat een goede afspiegeling van de werkvloer binnen de ondernemingsraad voor meer draagvlak zorgt. Werknemers worden gehoord en werkgevers kunnen na instemming of positieve advisering van de OR besluiten (eenvoudiger) doorvoeren. De ontwikkelingen binnen de IT-branche zijn voor sommige IT-bedrijven reden tot het versoberen van de arbeidsvoorwaarden. Belangrijke besluiten met verstrekkende gevolgen voor werkgever en werknemer. Ondernemingsraden spelen hierbij een cruciale rol. Tijd voor partijen om de banden aan te trekken.