Internetmarktplaatsen kunnen aansprakelijk worden gesteld indien ze gebruikt worden om namaakproducten te verkopen. Het Europese Hof van Justitie bepaalde dit in een zaak die aangespannen was tegen Ebay door cosmeticaconcern L’Oréal. 

L’Oréal eiste dat eBay verplicht zou worden advertenties te verwijderen waarin gebruikers van de site namaak producten van het merk L’Oréal aanboden. L’Oréal werd hierbij door het Hof in het gelijk gesteld.

Het Hof benadrukt dat een merkhouder zijn merkrecht pas tegen een particulier die een merkproduct via een internetmarktplaats verkoopt kan inroepen, wanneer de verkopen in de context van een handelsactiviteit plaatsvinden. Daarvan is onder meer sprake wanneer de verkopen vanwege het volume of de frequentie buiten de sfeer van een privéactiviteit vallen.

Vervolgens oordeelt het Hof dat de beheerder van een internetmarktplaats zelf geen gebruik van de merken maakt, indien hij enkel een dienst aanbiedt die zijn klanten in staat stelt om in het kader van hun handelsactiviteiten op zijn site tekens te laten zien die met merken overeenstemmen. Het Hof geeft echter wel een precisering ten aanzien van diverse aspecten van de aansprakelijkheid van de beheerder van een internetmarktplaats.

Het Hof stelt dat als de internetmarktplaats een actieve rol heeft, zodanig dat hij kennis van of controle over de gegevens over deze aanbiedingen heeft, hij ook aansprakelijk is voor eventuele schade. Een dergelijke actieve rol kan al  blijken uit het feit dat de internetmarktplaats  helpt bij het optimaliseren van de wijze waarop advertenties online worden getoond of bij de promotie van die aanbiedingen.

Een zogenaamde “actieve rol” wordt in de rechtspraak snel (naar mijn mening te snel) aangenomen. Zeker als men voor dit criterium aansluiting zoekt bij bijvoorbeeld de 123video zaak. Wanneer de internetmarktplaats een actieve rol heeft gehad, kan hij zich niet beroepen op de vrijstelling van aansprakelijkheid die de Europese wetgeving toekent aan leveranciers van diensten van de informatiemaatschappij.
Maar ook wanneer een internetmarktplaats geen actieve rol heeft gehad, kan het zo zijn dat hij zich niet de vrijstelling van aansprakelijkheid kan beroepen. Dit is het geval indien hij weet had van feiten of omstandigheden op grond waarvan hij had moeten vaststellen dat de aanbiedingen onwettig waren en voor zover hij die wetenschap had, hij niet prompt heeft gehandeld om de betrokken gegevens van de internetmarktplaats te verwijderen.

Een internetmarktplaats is zelf aansprakelijk voor de geleden schade indien deze had kunnen vermoeden dat aangeboden producten vervalsingen waren en geen actie ondernomen is of wanneer hij een actieve rol vervult.

Deze uitspraak kan grote gevolgen hebben voor websites waarop artikelen door derden te koop worden aangeboden. Internetmarktplaatsen worden zodoende verplicht om zorg te dragen dat hun gebruikers geen inbreuk maken op intellectuele eigendommen middels het aanbieden van vervalste goederen.

Hoe ze dit dan moeten doen is mij niet geheel duidelijk. Daarbij leidt iedere actieve moderatie sowieso tot aansprakelijkheid wanneer er toch een inbreuk wordt geconstateerd. Modereren wordt niet beloond maar bestraft. Doet een internetmarktplaats echter helemaal niets terwijl er omstandigheden zijn op grond waarvan hij wel had moeten weten dat de aanbiedingen onwettig waren dan leidt dit ook tot aansprakelijkheid.

Het is volgens mij niet de bedoeling van de wetgever geweest om de vrijstellingen voor dienstverleners van de informatiemaatschappij, alleen op louter passieve dienstverleners zoals hostingproviders van toepassing te laten zijn en dat alle dienstverleners die gebruik maken van enige vorm van user generated content of linksom of rechtsom aansprakelijk zijn voor de gedragingen van hun gebruikers.

Teun Burgers